|
Verantwoording
van de keuze :
Mairi Hedderwick is één van de weinige Schotse auteurs
van prentenboeken met bijzondere literaire kwaliteiten, die ook een herkenbare
Schotse achtergrond weergeven. De thema's en de gevoelens in het boek
zijn universeel, maar de gebeurtenissen en situaties zijn ongetwijfeld
streekgebonden. De prenten geven een gedetailleerd beeld van het leven
van alledag. Ze geven het verhaal een perspectivistische diepte en een
impact die kinderen fascineert en hun aandacht gaande houdt. De
illustraties vormen de zuurstof van het verhaal.
Het boek werd, ten dele, omwille van die kwaliteiten gekozen, maar ook
omwille van het thema ‘verandering'. Dit thema biedt leraars heel wat
mogelijkheden om één van de belangrijkste aspecten van het
leven te verkennen. Het boek is bovendien ook interessant omdat Katie
Morag hier de rol speelt van helper in nood (ze staat Grannie Island en
de Veerman bij in een moeilijke situatie), terwijl ze in de andere delen
van de reeks zelf de centrale en hulpbehoevende partij is. Dit is meteen
ook een boeiende en waardevolle ontwikkeling van het traditionele kindbeeld.
Katie Morag krijgt een plaats in de samenleving, en iemand anders – in
dit geval zelfs een volwassene – staat in het centrum van de belangstelling.
Samenvatting
:
Er wordt een nieuwe pier gebouwd op het eiland Struay, een
fictief eiland ergens in de Hibriden. De wekelijkse boot van het vasteland
zette passagiers en lading altijd af op de veerboot, die die dan tot aan
de Jetty bracht. Met de nieuwe pier wordt dat allemaal anders. Voortaan
zal de boot drie keer per week aanleggen aan de pier, met toeristen en
heel wat meer handel tot gevolg. Niets zal nog hetzelfde zijn en dat maakt
Katie Morag's oma en de veerman behoorlijk ongelukkig. Maar verandering
kan ook verbetering teweeg brengen. Stilaan zien ze in dat die pier nog
niet zo'n slechte zaak is. Tenslotte zullen ze
voortaan al die nieuwe bezoekers op de veerboot kunnen meenemen op een
trip rond Struay. Ze kunnen dan al het moois van het eiland laten zien
en vertellen over hoe het vroeger was!
Suggesties
voor gebruik in de klas :
1. VERKENNEN
(Indien er slechts één exemplaar van het boek voorhanden
is, organiseert men deze activiteit bij voorkeur voor twee à drie
kinderen tegelijk, samen met de leerkracht. Als er voldoende exemplaren
zijn, kunnen er in kleine groepen van 5 tot 10 kinderen worden gewerkt.)
(a) Eerst verkennen de kinderen het eiland. De schutbladen zijn erg interessant
in deze reeks – elk boek begint met een dubbele pagina waarop het hele
eiland Stuay te zien is: de huizen van alle personages, en alle elementen
die een rol spelen in het boek. De belangrijkste items worden allemaal
benoemd, maar de panoramische bladzijden bevatten nog heel wat details
over het dagelijkse leven van de eilandbewoners. De kinderen benoemen
ze. Wat ze niet (her)kennen wordt besproken.
(b) De kinderen kunnen ook de prenten verkennen. Op de prenten van de
Katie Morag-reeks wordt het leven levendig en gedetailleerd voorgesteld.
Telkens vind je weer een detail dat je tijdens eerdere ‘lezing' was ontgaan.
Elke bladzijde geeft heel wat stof voor een gesprek of een discussie.
Op het eenvoudigste niveau is er de mogelijkheid tot herkenning en benoeming
van voorwerpen, situaties, etiketten op blikken en dozen of voedingswaren
etc. De kinderen kunnen verbanden leggen tussen het leven zoals het is
voorgesteld op de prenten, en hun eigen leven – ‘Wat zou er in die cake
zitten? Hoe weet je dat? Eet jij soms chocoladecake? Wat is je lievelingscake?'.
Er wordt op de prenten ook heel wat informatie gesuggereerd die stof biedt
voor interpretatie en conclusies, voor gissingen en veronderstellingen.
Dit kan aanleiding geven tot discussie en het leggen van verbanden
met eigen ervaringen, zodat het boek tot leven komt voor de kinderen.
2. MODELBOUW
Voor de modelbouw van het dorp en de baai kunnen de kinderen de panoramische
schutbladen als vertrekplan gebruiken. Ook uit de prenten kunnen ze inspiratie
halen. De schaal kan variëren van huizen ter grootte van lucifersdoosjes
tot schoendozen. Er kunnen ook beweegbare en rechtopstaande figuurtjes
worden geknipt, die de verschillende personages uit het verhaal moeten
voorstellen.
Twee mogelijke waardevolle leerprocessen kunnen daarbij aan bod komen.
Er is de uitvoerige, en misschien wel erg complexe, gesproken interactie
bij het maken van afspraken over hoe ze bepaalde onderdelen zullen maken,
waar die moeten geplaatst worden en alle andere praktische details.
Ook het aanbrengen van naambordjes biedt interessante leermogelijkheden.
De personages kunnen in eindeloze combinaties worden geplaatst, niet enkel
om de inhoud van het verhaal weer te geven, maar ook om nieuwe, door de
kinderen bedachte intriges voor te stellen. Beschrijvende en verklarende
bordjes kunnen voor elk personage worden gemaakt, bv: ‘Oma Eiland is droevig';
‘Katie Morag vond een blauw touw.'. Ook vertellende bordjes zijn mogelijk,
bv: ‘Oma Eiland en de Veerman redden de hut.' (NB Blauw of groen zakdoekpapier
is ideaal om de zee voor te stellen. Het papier kan gewoon vlak zijn (kalme
zee), of lichtjes verrimpeld (gewone golven), of erg verrimpeld (stormachtige
zee).
Wanneer het basismodel klaar is, kunnen verschillende groepjes kinderen
de kans krijgen om een eigen verzonnen situatie of een gebeurtenis uit
het verhaal voor te stellen. Ze zorgen ook voor de bordjes, eventueel
met de hulp van de leerkracht. Voor kinderen die hun eigen moedertaal
spreken biedt deze activiteit heel wat kansen voor gerichte taalinteractie,
en voor lezen en schrijven (vooral dan bij het schrijven van de naamborjes
en de onderschriften). Voor kinderen die Nederlands als tweede taal spreken,
wordt dit een motiverende activiteit om in de tekst te speuren naar geschikte
woorden en zinnen voor de borjes en onderschriften.
3. MONDELING OPZOEKINGSWERK
(Praten met oudere verwanten en buren)
Het thema in Katie Morag en de Nieuwe Pier is verandering.
Voor Katie Morag is de nieuwe pier een opwindende gebeurtenis; de boot
van het vasteland kan voortaan tot bij het dorp varen. De dorpsbewoners
zijn blij omdat de boot nu drie keer per week zal komen en heel wat bezoekers
zal meebrengen. Maar voor Oma Eiland (Grannie Island) betekent de pier
het einde van de veerboot en van de oude manier van leven.
Nadat ze het boek hebben gelezen of horen voorlezen (of allebei) en na
de bespreking van, in het bijzonder, de wijze waarop de pier het leven
van de eilandbewoners zal veranderen, kunnen de kinderen met hun ouders,
grootouders, of oudere buren gaan praten. Ze kunnen hen vragen stellen
over veranderingen die zich voordeden sinds ze klein waren.
Ter voorbereiding bespreken de kinderen wat ze te weten willen komen en
welke vragen ze kunnen stellen. Weten ze zelf iets over dingen die aan
het veranderen zijn, of die al veranderd zijn? Hadden die wijzigingen
een invloed op hun leven, of op dat van iemand die ze kennen? Ze oefenen
mogelijke vragen in. Na hun interviews, rapporteren ze wat ze hebben ontdekt.
Allicht zullen vaak dezelfde veranderingen aan bod komen, maar de houding
van hun kennissen ertegenover zal waarschijnlijk verschillen. Dergelijke
rapportering, met mogelijke tegenstellingen en overeenkomsten, kan bijzonder
interessant worden. Op die manier ontdekken de kinderen een stuk recente
geschiedenis uit eerste hand, en ze gebruiken daarbij ook nog een erg
doelgerichte taal.
Reflectie:
Bespreek de onderwerpen die in dit boek aan bod komen samen
met de thematiek van Kun je fluiten Johanna?
NB Nog meer literaire en linguïstische activiteiten vindt
u in
Picture Books sans Frontières verkrijgbaar bij
tb@trentham-books.co.uk
of www.amazon.co.uk
|
