Click to Choose Language

European
Picture 
Book
Collection

EPBC Home
Achtergrond bij het project
Handleiding voor leraars
EPBC-Boeken
Hoe bestellen
Chatline
EPBC-Contacten
Web Site Links
Nationaal Centrum voor onderzoek op het gebied van kinderliteratuur
Europese cursus voor Lerarenopleiding

Handleiding voor leraars(Teachers' Resource Book)

De Europese boeken gebruiken
Culturele vergelijkingen
Inleidende discussie
Storyboards
Het belang van de Europese kinderliteratuur
Europese kinderliteratuur-kwis
Activiteiten rond Europese bewustwording
Europese contacten

Deze pagina wil u enkele ideeën geven om met de EPBC in de basisschool aan de slag te gaan. Nog meer suggesties voor mogelijke activiteiten vindt u op EPBC boeken. Elke pagina kan worden geprint, samen met de volgende suggesties voor het gebruik van de Europese prentenboeken. Dit wordt dan ook een ‘interactief' werkboek, dat u kan aanvullen met uw eigen activiteiten en met andere Europese boeken naar uw keuze.

De Europese prentenboeken gebruiken (Using The European Picture Books)

De verhalen in deze collectie zijn afkomstig uit de 15 initiële   lidstaten van de Europese Gemeenschap en uit Zwitserland. Ze werden allemaal in de oorspronkelijke taal van elk land geschreven. Er zijn 2 CD's beschikbaarmet de verhalen in de oorspronkelijke taal. Onder EPBC boeken op de website vindt u ook vertalingen en hervertellingen.

Aan het eind van de volgende pagina's vindt u een korte kwis over bekende Europese verhalen waarvan de oorsprong vaak minder gekend is. Mocht u die kwis met uw klas willen uitproberen, dan kan u de verschillende landen op een Europese landkaart aanduiden.

Voor u een of meerdere EPBC boeken gebruikt, zou het handig zijn ze even in hun Europese context te situeren. Dat kan als volgt:

  • situeer de landen van oorsprong op een geografische kaart van Europa, in de context van de andere Europese lidstaten;
  • bespreek de taal/talen die er gesproken wordt/worden en betrek daarbij ook de mogelijke invloeden vanuit de omliggende landen. Een paar voorbeelden: waarom wordt er Nederlands gesproken in Vlaanderen? Welke invloed hebben Frankrijk, Duitsland en Italië op de talen die in Luxemburg worden gesproken?
  • bespreek typische eigenschappen   in verband met cultuur, literatuur, voeding, muziek enz.
  • Praat met de kinderen over hun eerdere of huidige ervaringen met het betreffende land.

Culturele vergelijkingen

De volgende activiteit, opgebouwd rond het Nederlandse boek, bevat heel wat suggesties om over culturele vergelijkingen te praten. Kees en Keetje werd, net als de andere EPBC boeken, gekozen omwille van volgende argumenten:

  • Het verhaal heeft een duidelijke visuele vertelstructuurI
  • Het is een universeel verhaal, maar het bevat een aantal culturele verwijzingen
  • De karaktertekening is, ook visueel, sterk uitgewerkt
  • Het thema van ‘hoogtes en laagtes' in de vriendschap is zeer universeel
  • Er kunnen heel wat taalkundige vergelijkingen worden gemaakt.
De illustraties in dit boek zijn erg belangrijk. Prenten zeggen hier meer dan woorden kunnen duidelijk maken. De universele kracht van de illustraties zet kinderen op weg om een vrij vertrouwd verhaal anders te bekijken. Bovendien geven illustraties als deze de lezer de mogelijkheid om een verhaal vanuit verschillende standpunten te bekijken en om, in interactie met de tekst, inzicht te krijgen in de wijze waarop zowel het verhaal als de taal werken.

Inleidende discussie

(Dit gesprek gaat over een Nederlandstalig boek. De relevantie voor Nederlandstalige kinderen is minder groot dan voor anderstaligen. Het schema van dit gesprek kan ook op andere (anderstalige) prentenboeken worden toegepast.)

Voor het ‘lezen':

Bekijk de TITEL en de illustraties
Kees en Keetje
Prent met twee personages. Kinderen weten dat personages eigennamen hebben Naamwoorden worden vaak verbonden door ‘en' in titels van boeken.

AUTEUR
Bespreek de naam: Jantien Buisman
Van welke nationaliteit zou die zijn? (Nederlands)
Mannelijk of vrouwelijk? (vrouwelijk)


UITGEVER
Naam: Uitgeverij De Harmonie
Plaats: Amsterdam
Jaar: 1986

In welk land ligt Amsterdam?
Voor anderstalige kinderen is het interessant te bekijken of er lettercombinaties te vinden zijn die niet in hun taal voorkomen (bv: in het Engels vind je nooit : ‘uit', ‘rij'

Komen er ook woorden voor die je in een andere taal ook al hebt ontmoet?

Welk soort verhaal zou dit zijn?

BELANGRIJKE ACCENTEN:
· neem de tijd voor de bespreking van: titel, auteur, uitgever, mogelijke verhaallijn, en leg de nadruk op overeenkomsten en verschillen tussen talen.
· overeenkomsten met een andere taal (Engels, Frans): zinsbouw; gebruik van naamwoorden; voegwoorden; leestekens en hoofdletters...
· de verschillen (bv: lettercombinaties)
· naam/ mogelijke uitspraak/ inleiding tot begrip van verschillende nationaliteiten.
· mogelijke aanwijzingen ivm geslacht?
· overeenkomstige lettercombinaties.
· overeenkomsten en verschillen.
· kennis van plaatsnamen; gebruik van hoofdletters.
· vergelijking van technieken.
· geografische verwijzing: gebruik een landkaart.
· linguistische vergelijkingen.
· linguistische reflectie.
· kennis over: vertelstructuur; plotopbouw; universele thema's; belang van titels en illustraties

Storyboards

Na de inleidende discussie kunnen de kinderen in kleine groepjes de visuele vertelling, de prenten ‘lezen' (zonder de tekst). Voorzie een storyboard waarop ze hun eigen interpretatie kunnen schrijven. Lees vervolgens het verhaal in het Nederlands; gebruik daarbij het vertaalde verhaal of de hervertelling die u vindt in EPBC Boeken. EPBC Boeken en vergelijk die met wat de kinderen verzonnen. Vervolgens beluisteren de kinderen het verhaal in de oorspronkelijke taal op de CD. Tegelijk volgen ze het prentenboek. Ze proberen zoveel mogelijk van de originele taal te begrijpen. Ze bespreken de overeenkomsten en verschillen tussen hun eigen taal en de beluisterde taal. Heel wat woorden in het Zwitserse boek (in het Duits geschreven) klinken erg Nederlands; bv: ‘Pinguin', ‘Krokodil'.

De verhalen zijn niet allemaal even lang en zien er ook steeds anders uit. Bij elk verhaal vindt u op EPBC Boeken. EPBC Boeken suggesties voor activiteiten. De minder lange verhalen, het Oostenrijkse bijvoorbeeld, kan u met de kinderen beluisteren op de CD, terwijl u telkens ook de prenten toont. Van de langere verhalen, zoals het Spaanse, kan u enkel de eerste pagina's beluisteren om een indruk te geven van de taal.

Het belang van de Europese kinderliteratuur

De aandacht voor de Europese dimensie in het onderwijs wordt steeds belangrijker. Die kan op een zeer natuurlijke manier worden geïmplementeerd via de kinderliteratuur. Kinderen kunnen worden aangemoedigd om na te denken over Europese invloeden op de literatuur. Een paar voorbeelden: in hoever was Roald Dahl's Noorse afkomst van invloed op zijn werk? In welke mate speelde de Zwitserse omgeving een rol toen Johanna Spyri haar boek Heidi schreef? Dergelijke vragen leiden tot een grotere culturele bewustwording bij kinderen. Dat heel wat Europese verhalen deel uitmaken van ons literaire erfgoed is weinig bekend. De volgende kwis is alvast een goed middel om uit te zoeken hoeveel de kinderen van uw klas weten over de oorsprong van enkele populaire Europese verhalen.

Europese Kinderliteratuur-kwis

Hieronder vindt u een lijst van enkele bekende titels van Europese kinderboeken, met de namen van de auteurs en de landen van herkomst. U kan de kinderen gewoon de titels geven en ze vragen of ze de auteurs ervan kennen en het land van oorsprong. Nog een mogelijke opdracht bestaat erin dat de kinderen een boekenplank ontwerpen met 16 boeken met de titels van de boeken op de ruggen. Achteraf schrijven ze er de namen van de auteurs en de landen van herkomst bij. Of u bezorgt ze vooraf een blad met 16 titels erop, per boek één, waarop ze dan de namen van de   auteurs kleven.

Daarna gaan de kinderen op de kaart van Europa op zoek naar de verschillende landen en bespreken ze welke talen er worden gesproken.

Hier volgen de titels, de auteurs en de landen van oorsprong:

· Het lelijke eendje - Hans Christian Andersen - Denemarken
· Pinocchio - Carlo Collodi - Italië
· Agaton Sax - Nils-Olof Franzen - Zweden
· Hansje en Grietje - Jacob & Wilhelm Grimm - Duitsland
· Kuifje - Hergé - België
· David ontdekt de wereld - Anne Holm - Denemarken
· Moems Toverwinter - Tove Jansson - Finland
· Emil en de Detectives - Erich Kästner - Duitsland
· Pippi Langkous - Astrid Lindgren - Zweden
· Roodkapje - Charles Perrault - Frankrijk
· De kleine waterman - Otfried Preussler - Duitsland
· Fattypuffs en Thinifers - André Maurois - Frankrijk
· Mevrouw Peperpot - Alf Prøysen - Noorwegen
· De kleine vampier - Angela Sommer-Bodenburg - Duitsland
· Heidi - Johanna Spyri - Zwitzerland
· De kleine prins - Antoine de Saint-Exupéry - Frankrijk

IHet is verrassend hoeveel van die verhalen we met plezier lezen zonder erbij na te denken uit welke culturen ze afkomstig zijn. Vaak zijn het traditionele verhalen die we gewoon hebben overgenomen; andere, meer recente, zijn erg populair in de scholen. Tijdens de voorbije twintig jaar hebben Europese auteurs prachtige boeken geschreven, van literaire verhalen tot ingenieuze prentenboeken. Vooral die laatste bieden, door de interactie van tekst en illustraties, een onuitputtelijke bron voor reflectie over culturele ervaringen..

Jammer genoeg werden heel wat van die boeken niet in het Engels vertaald, zodat Engelstalige kinderen verstoken blijven van dat prachtige literaire aanbod. Het VK voert een weinig actief vertaalbeleid. Nauwelijks 1% van de jaarlijkse uitgaven is vertaald werk. In Nederland is dat ongeveer 35% en in Spanje zelfs 44%. Door dit gebrek aan Europese kinderboeken heerst er ook een schaarste aan vertaalde boeken die de Europese dimensie in de basisscholen zouden kunnen introduceren. Om die reden werd de EPBC opgezet, gesubsidieerd door de Europese Commissie. We hopen dat u de collectie graag zal gebruiken.

Activiteiten rond Europese bewustwording

Sectie A:
1. Hoeveel landen telt de EU? (Europese Gemeenschap)
2. Welke zijn dat?
3. Vind je ze op de kaart van Europa?

Sectie B:
Kies, per twee, een Europees prentenboek en doe het volgende:I

1.Bekijk de prenten en de cover en de tekst. Vertel het verhaal aan je partner.
2. Schrijf, per pagina, een regel tekst en schrijf zo je eigen verhaal.
3. Bekijk de tekst aandachtig. In welke taal werd hij geschreven?
4. Zijn er woorden die je begrijpt? Zijn er gelijkenissen met je eigen taal?
5. Lees de hervertelling/ vertaling. Verschilt die erg van je eigen verhaal?
6. Wissel je verhalen uit met een ander tweetal. Wat verschilt, wat komt overeen?
7. Bespreek samen wat je uit deze activiteit hebt geleerd en noteer je bevindingen.
8. Wat leerde je over de verschillende landen?

Sectie C:
1. Wat leerde je over Europese verhalen voor kinderen?
2. Wat leerde je over Europa tijdens deze les?
3. Hoe zouden andere kinderen meer kunnen te weten komen over Europa door deze activiteiten?
4. Kan je de Europese lidstaten noemen?

  • Individuele boekactiviteiten vindt u door de covers aan te klikken in EPBC Boeken

  • Nog meer literaire en linguïstische activiteiten zijn te vinden in Picture Books sans Frontières tb@trentham-books.co.uk

Europese Contacten

Onze dank gaat uit naar al de Europese collega's , die de collectie hielpen samenstellen. We hopen dat, hoe u de verzameling ook wil gebruiken, de boeken een prettige en stimulerende Europese dimensie zullen toevoegen aan uw klaspraktijk. Mocht u graag van gedachten wisselen met leraars of met lerarenopleiders die de boeken al gebruikten op school, dan vindt u een lijst met emailadressen onder EPBC Contacten. Nog meer literaire en linguïstische activiteitenvindt u in   Picture Books sans Frontières , uitgegeven bij Trentham Press (tb@trentham-books.co.uk ).

 

De NCRCL website iwordt gehost door Roehampton University

ncrcl January 2005